بلوک ساده
فروردین 8, 1397 بلوک ساده / بلوک سبک بدون دیدگاه

با اینکه استفاده از بلوک های سیمانی توسط انسانها به دوران قبل از میلاد مسیح بر می گردد و نمونه های درخشانی مانند دیوار چین و اهرام ثلاثه مصر و کلوسیوم رم در تاریخ براین مدعا موجود است. بلوک ساختمانی تا سال 1830 اختراع نشد. در سال 1868 کارخانه سنگ فریر ساخت انواع بلوک های سیمانی را در شیکاگو آغاز نمود. استفاده از بلوک های سیمانی در دهه 1900 به اوج خود رسید. در سال 1902 بلوک سیمانی تو خالی توسط یک آمریکایی اختراع و به ثبت رسید. و از آن پس در بسیاری از پروژه های ساخت و ساز مورد استفاده قرار گرفت. با این وجود هنوز محصول تولیدی سنگین بود. تحقیقات گسترده ای برای سبک تر کردن بلوک در دو  دهه اول قرن بیستم صورت پذیرفت. اما بلوک سبک (Lightweight Block) تا دهه 1920 اختراع نشد.

بلوک ساده

هر چند نشانه های کاربرد مصالح سبک به ویژه بتن سبک (Lightweight Concrete) به صورت استفاده از آهک آبدار و خاکسترهای آتشفشانی(پامیس ایتالیایی) در رم باستان دیده می شود. بلوک سبک برای اولین بار توسط آرشیتکت و مخترع سوئدی دکتر جان اکسل اریکسون در اوایل دهه 1920 به دنیا معرفی شد. دکتر اریکسون که در آن زمان به همراه پروفسور هنریک کروگر در موسسه سلطنتی تکنولوژی سوئد (KTH) مشغول به فعالیت بود. آنها ترکیبات متفاوت و مختلفی از بتن گازی را تهیه و برای بالا بردن سرعت فرآیند در آتوکلاو قرار دادند. این امر منجر به کشف و بهبود خصوصیات بتن گازی تقریبا به طور شانسی شد. دکتر اریکسون در سال 1924 اختراع خود را ثبت کرد و اولین خط فرآیند و تولید بلوک بتن گازی( بلوک هوادار آتوکلاو شده یا AAC) را تاسیس نمود. به محض ثبت اختراع، تحقیقات گسترده ای در مورد ساخت انواع بلوک های سبک آغاز گردید.که بیشتر اختراعات متعلق به هلندی ها و بلژیکی ها بود.

تولید بلوک سبک به صورت انبوه در سال 1929 در شهر Yxhult سوئد در کارخانه ای با نام Ytong آغاز شد. شخصی به نام کارل آگست کارلن به سرمایه گذاری در تولید محصول ارائه شده توسط دکتر اریکسون علاقمند شد و در نوامبر 1929 کارخانه که نام خود را از شهر و لغت بتن به سوئدی گرفته بود تاسیس گردید. همچنین در سال 1939 کارخانه بلوک سازی با برند “Siporex” برای تولید بلوک های آتوکلاو شده در سوئد آغاز به کار کرد. هم اکنون این شرکت دارای 35 واحد صنعتی در سرتاسر جهان می باشد. لایسنس این محصول در همین سالها به کشورهای آلمان، بلژیک، نروژ، انگلیس، لهستان، کانادا و حتی ژاپن فروخته شد. همچنین در سال 1943 جوزف هربال آلمانی اولین کارخانه خارج از سوئد را در آلمان با مارک Herbal تاسیس نمود.

از طرفی استفاده از اگریگیت های سبک نحوه ساخت و خصوصیات بلوک های سیمانی رو متحول کرد. لیکا برای اولین بار در سال 1917 در کانزاس سیتی اختراع شد. در دهه 1930 بلوک لیکا توسط پروفسور دن.اف سروی در کانزاس سیتی به عنوان یکی از اولین نمونه های بلوک سبک ساخته شد. در سال 1937 فیبر های چوبی در سیمان توسط شرکت های Durisol و Fixolite در بلژیک مورد استفاده قرار گرفت. در سال 1938 شرکت Argex با نام تجاری Leca در دانمارک افتتاح شد. کارخانه Ytobel در بلژیک با تولید بلوک سبک با استفاده از مواد معدنی اطراف خصوصا خاکسترهای آتشفشانی(پامیس) اولین مورد به عنوان استفاده از پوکه معدنی در سال 1955 بود.

در سال های 1945 تا 1950 Ytong تبدیل به یکی از مهمترین ساختمانهای سوئد در سال های پس از جنگ جهانی دوم شد. محبوبیت محصول این کارخانه به علت سبکی و کارپذیری بالا و حجم زیاد کارها برای بازسازی بعد از جنگ در اروپا بود. از سال 1950 تا 1955 اکثر مقالات علمی برای خانه های جدید با تمرکز و یا اشاره به بلوک سبک و استفاده آن در سازه ها منتشر می شد. در سال 1955 اولین کارخانه Ytong در بلژیک تاسیس شد. با افزایش تقاضا تولید این کارخانه در سال 1957 سه برابر شد. از سال 1960 به بعد استفاده از بلوک های سبک در آسیا رایج گردید. افزایش تولید به قدری سریع بود که در سال 1972 به میزان 6 میلیون متر مکعب در سال رسید. امروزه مارک تجاری ذکر شده دارای بیش از صد تولیدی در بیش از هجده کشور اروپایی می باشد.

متاسفانه برای تولید بلوک سبک در سوئد از شیل آلومینات استفاده می شد. با وجود اینکه کربن موجود در شیل آلومینات به آسانتر شدن فرآیند کمک می کرد، ماده مذکور دارای مقدار کمی اورانیوم طبیعی در ساختار خود بود. این مقدار از اورانیوم طبیعی باعث آزاد شدن مقداری گاز رادون رادیواکتیو در سازه می شد. در سال 1972 این مشکل توسط اداره ایمنی تابش رادیواکتیو سوئد شناسایی شد. در سال 1975 استفاده از شیل آلومینات در بلوک استاندارد متوقف شد. برای حل این مشکل ترکیب جدید پودر آلمینیوم، ماسه کوارتزی، ژیپس کلیسنه شده، آهک، سیمان و آب جایگزین ترکیب قبلی گردید. امروزه ترکیب های متفاوت با استفاده از آگریگیت های متفاوت بر پایه ترکیب سفید رنگ ذکر شده در سرتاسر دنیا برای ساخت بلوک استاندارد و غیر استاندارد مورد استفاده قرار می گیرند.

در دهه های 1950 و 1960 تحقیقات گسترده ای روی مواد مختلف آلی و معدنی و ترکیبات دیگر برای استفاده در بلوک سبک صورت گرفت. نتیجه این تحقیقات منجر به اضافه شدن ترکیبات مختلف و تولید انواع بلوک های سبک در اواخر دهه 1970 و اوایل دهه 1980 شد.

استفاده اولیه از این بلوک ها در تمامی اروپا مخصوصا در هلند برای پرکردن فضای خالی و تثبیت جداره های زیرین ساختمان(زمین) به صورت وسیعی انجام شد. سپس با تحقیقات گسترده انجام شده در هلند مشخص گردید که از این بلوک می توان در ساختمان ها نیز به طور موثر استفاده نمود.

در سال 1978 کارخانه Siporex  واحدی صنعتی برای تولید بلوک استاندارد و گسترش تجارت خود در عربستان صعودی تاسیس کرد. هدف اصلی از تاسیس این کارخانه پوشش خاورمیانه، ژاپن و آفریقا بود. هرچند امروزه چین به علت داشتن نیروی کار فراوان و ارزان به عنوان بزرگترین تولید کننده بلوک سبک در دنیا شناخته می شود. از دیگر خصوصیاتی که باعث فراگیر شدن استفاده از  این بلوک ها در دنیا شد، می توان به پایین آوردن وزن سازه اشاره کرد. همچنین برخورداری از مقاومت فشاری بالا، مقاومت مناسب در برابر آتش سوزی، هدایت پایین حرارتی، عایق مناسب صوتی و نیز کارپذیری فیزیکی بالا منجر به استفاده وسیع از این بلوک در صنایع ساختمانی گردید.

استفاده از این بلوک ها در ایران تقریبا همزمان با سایر کشورهای خاورمیانه آغار شد.اما اولین استاندارد برای ساخت بلوک در ایران با عنوان ISIRI 70-2 در سال 1370 تدوین گردید. در سال 1384 استانداردی برای بلوک سبک غیر باربر تدوین گردید. که این استاندارد در سال 1392 با نام استاندارد 7782 ملی ایران به تجدید نظر رسید.